SINAIS 1
Filmoteca de Galicia | Mércores 3 de xuño | 18:00 | Entrada libre a todas as sedes ata completar capacidade. Non será posible acceder ás salas unha vez empezada a proxección.
Béal
Juana Robles | 2026 | Galicia, O Canadá | 16 mm a dixital | 35 min
Proxecto seleccionado BAAIC 2025
Béal é un filme en 16 mm que explora as historias entrelazadas, as comunidades e a vida cotiá de Cabbagetown e Regent Park, en Toronto. Estendéndose ao val e río Don —terras e vías de auga utilizadas durante séculos polos pobos indíxenas como rutas de encontro, pesca e desprazamento—, o filme sitúa estes barrios dentro dunha paisaxe de historia e movemento máis ampla. A zona, marcada posteriormente pola inmigración irlandesa durante a fame de 1847, evolucionou a través de contextos de pobreza e asentamentos obreiros e coa creación de Regent Park como o primeiro gran proxecto de vivenda social a grande escala no Canadá. Na actualidade, os ciclos de reurbanización e xentrificación continúan a transformar estes barrios e xeran, así, novas tensións e desafíos. Mediante colaboracións íntimas con residentes e traballadores comunitarios, Béal reflexiona sobre a resiliencia, o desprazamento e as perdurables conexións entre pasado e presente no mutable tecido urbano da cidade.
Banana Plant
Claudia Claremi | 2026 | España | Super 8 e 16 mm a dixital | 5 min
Unha familia portorriqueña que vive en Rochester (Nova York) coida con dedicación os plataneiros do seu xardín. Coa chegada do inverno, desenterran as plantas e lévanas ao interior para as protexer do frío. Cando arrinca a primavera, as árbores regresan á terra, o cal marca un ritual cíclico que se repite ano tras ano. A través deste xesto de coidado, Migdalia e Fernando sosteñen un vencello vivo coas súas raíces e a súa práctica convértese tanto nun acto de resiliencia coma nun xeito de negociar a identidade diaspórica.
Formosa’s Paradox
Esperanza Collado | 2026 | España | Super 8 | 12 min
Rodado en Super 8 en localizacións como o Yuan Lexislativo, Liberty Square, o National Human Rights Museum ou a sede de TSMC, o filme traza en tres movementos unha cartografía íntima da identidade taiwanesa: dende a exuberancia vexetal e a espiritualidade budista e taoísta, pasando pola fascinación sensorial de Taipei —coa voz de Tehching Hsieh a cuestionar o cinema dende dentro—, ata unha exploración dos símbolos da democracia taiwanesa xustapostos cos residuos do pasado autoritario do KMT. A película conclúe no verán de 2025, durante a «grande vaga de revocatorias», campaña cidadá sen precedentes para destituír decenas de lexisladores do KMT, acusados de favorecer os intereses de Pequín e socavar as capacidades de defensa de Taiwán, mais que en última instancia fracasou. Unha pregunta vertebra a obra: pode existir a utopía no seo da ambigüidade permanente? Ou é precisamente ese lugar entre dous mundos o que define a subxectividade taiwanesa de hoxe?
tocant la llum
Valentina Alvarado Matos | 2026 | España | 16 mm a dixital | 12 min
Tocant la llum é unha película construída a partir de encontros e obradoiros con catives en Vic, en colaboración coa comunidade do Gurdwara Guru Teg Bahadur e o Museu d’Art Medieval (MEV). O filme recolle as miradas, xogos e acenos das persoas pequenas, explorando os seus xeitos de comprender os tránsitos entre o dentro e o fóra e como as infancias habitan os espazos sagrados.
Mirar y aprovechar
Orisel Castro e York Neudel | 2026 | España | 16 mm a dixital | 15 min
Con ollos migrantes chegamos a un barrio valenciano encantador, bordeado polo mar Mediterráneo. As laranxeiras florecen aromáticas entre murais que berran polo abandono e o desafiuzamento. O Rastro condensa a esencia da especulación a escala reducida; ponse á venda todo tipo de obxectos que foron rescatados do naufraxio da memoria. Os espellos, as louzas, as fotos domésticas. É aí onde empeza un paseo sonoro e visual en que os pequenos tesouros, as fachadas das casas, as ruínas e as ondas lles fan eco a outros tempos, outras familias e outras costas.
Vereda
Francisco Burneo | 2025 | España | 16 mm | 4 min
Filmada nunha soa rúa, a película observa como os edificios se repiten ata construíren unha forma común, feita de luz e superficie. Explora a maneira en que vemos o cotián, como a profundidade se achanda e a imaxe se torna nun espazo onde a mirada se detén. É un estudo sobre a percepción e a distancia mínima que separa o que está aí do que alcanzamos a ver.
SINAIS
O VISOR DA MENTE
Se hai algo que fai que a arte sexa emocionante é a súa capacidade para traducir a visión do mundo das persoas que o practican. A palabra latina imago significa «imaxe, retrato, sombra, pantasma», e dela vén imaxinación, que nos suxire a idea de «formar unha imaxe mental». A mente é un dominio pechado, privado, mais o cinema facilita que esas imaxes mentais poidan saír ao mundo e, xa que logo, á contemplación comunitaria. Do feixe de luz do proxector emerxen esas sombras, esas pantasmas, a imago mental. E é no cinema experimental onde realmente se lles pode dar libre curso: ao librarnos das constricións narrativas e de calquera regra predeterminada, é o medium perfecto para esta tarefa.
A sección Sinais ofrece cada ano unha pantalla que funciona como visor da mente de todos eses seres imaxinantes de España, Galicia e Portugal que convocamos. Cada unha das tres sesións que propomos convida a unha viaxe diferente.
O programa 1 está composto dunha serie de filmes que trazan unha visión e unha cartografía privadas de varias cidades, en todos os casos miradas por persoas que non son orixinarias delas. Quen vén de fóra trae unha bagaxe persoal e cultural que fai que a súa mirada se pouse sobre detalles non connotados, novos aos seus ollos. Béal, de Juana Robles (quen foi beneficiaria da última edición de BAICC), ensínanos diversos recantos dun barrio de Toronto cuxas imaxes son tinguidas polos (duros) testemuños de vida daqueles que o foron habitando. Claudia Claremi fai en Banana Plant unha delicada analoxía entre esa planta e unha parella de migrantes caribeños en América do Norte: esa clase de transplantes sempre vén cunhas condicións especiais. Esperanza Collado, no seu caso, lévanos a Taiwán en Formosa’s Paradox; hai un punto de estrañeza e fantasía nas imaxes e sons que Collado nos ofrece dese país que suxire esa mirada curiosa, allea, que casa coa paradoxal situación a que fai alusión o título: a dun Estado independente non recoñecido de maneira unánime. Pola súa banda, tocant la llum, de Valentina Alvarado Matos, redobra a estrañeza encantada permitindo que nos adentremos nunha comunidade india en Cataluña. Alvarado Matos, migrante en territorio catalán, observa dun modo particular unhas persoas coas cales comparte condición, mais dunha cultura diametralmente oposta. Mirar y aprovechar amósanos o xeito de procuraren o seu sitio en El Cabanyal, en Valencia, dúas persoas vidas de Cuba: Orisel Castro e York Neudel. A recolección de obxectos no Rastro convídanos a pensar que é o que se aproveita e que o que se desbota tamén en relación co propio cinema. Finalmente, o ecuatoriano Francisco Burneo fai en Vereda unha sorte de estudo formal e xeométrico da arquitectura de Madrid. Nesa figura de pezas que encaixan que nos presenta, nun momento dado hai cabida para o ser humano. Os fogares non son as casas, senón as persoas.
Se o programa 1 nos leva polas ideas e sensacións proxectadas en distintas cidades por xente de fóra, o programa 2 preséntanos lugares, espazos, cuxas imaxes latexan delatando a existencia doutras capas subxacentes, quer lendarias, quer históricas, quer mesmo procesuais. Constant, Co-present, de Nicole Remy, remítenos a isto último: árbores de distintos puntos xeográficos filmadas cun método preciso que nos conduce á presenza intensa que invoca o acto de filmar, á súa concentración e á conexión co que se ve a través da cámara. En Rachar en dous Area Erina tamén bota man da paisaxe, que, mediante a figura dunha muller vestida de branco ás veces e outras de negro, parece simbolizar as dúas polaridades da alma. O procedemento animado de Erina reforza esa idea dos impulsos contraditorios e os sentimentos divididos irreconciliables mais en convivencia. Entrando nese mundo simbólico, Tiago Almança ofrécenos un rexistro sensorial e abstracto dun ritual dunha vila de Castela-A Mancha. Porén, Una dança non sancta non semella tanto un evento folclórico filmado coma a propia orixe do rito, as propias forzas sobrenaturais a danzaren ante os nosos ollos. Nesa procura do oculto, Catalina Giordano amósanos en Luz ígnea as pegadas invisibles da abadesa alemá Hildegard von Bingen nas ruínas do lugar que noutrora habitou. Sumímonos xa de todo nese dominio entre o mundo dos vivos e o dos mortos mediante a experimentación fotoquímica na segunda parte. Nese sentido, el agua disuelve su imagen, el paisaje desaparece, de Delfina Vázquez, aproveita esa calidade de estar entre dous mundos que ten a película deteriorada polo paso do tempo. As imaxes viradas a maxenta vanse inundando da «choiva» das raias e rabuñaduras da emulsión nunha sensible metáfora. No caso de Mirar el agua, de Cristina Souto Pita, adentrámonos nas augas dun encoro e nos seus paradoxos: dende a beleza dos momentos de baño e pracer ata o que fixo falta para ese lugar existir, que é a violencia somerxida baixo a superficie cristalina e apracible. Esa silenciosa carga da paisaxe emerxe tamén en A Pena, de Iria Silvosa. Os megálitos, a súa función ritual e máxica, a calidade inmutable da pedra e como encapsulan en si o tempo e a memoria propios daqueles que só coñeceremos pola súa imaxe e que só é posible imaxinar. Facéndonos ver tamén máis do evidente, Blanca García lévanos en dashed in here, seeing you green pola súa imaxe mental dun fragmento de As ondas, de Virginia Woolf, construído a través da luz, as sombras, os reflexos, as texturas e as formas das cousas mínimas que a rodean. Nese acto de ver con coidado o aparentemente intranscendente está así mesmo Poco a poco, de Álvaro Feldman. Un rexistro diarístico de momentos, algúns cotiáns, outros excepcionais, que porta en si unha carga emocional palpable, e mesmo certa melancolía do efémero. Nesas miradas cotiás está tamén o que cada persoa ve pola súa fiestra. En Li’s Fenster, de Antonio Trullén, apréciase como o inamovible se move, e como o paso do tempo o denotan as mudanzas dunha vista que sempre é a mesma e nunca o é. Se Li’s Fenster mira para fóra dunha casa, Destellos, de Emiliano Reyes, é un rexistro alucinado do que pasa nela. A través dun intricado proceso de filmación cadro a cadro de zonas de luz e sombra, a casa de Reyes parece ter vida propia, unha vida que comparte coa da familia que a habita, para a cal tamén hai un espazo.
Despois deste programa 2, que trata de mirar alén do evidente, das capas que hai detrás de cada imaxe, no programa 3 movémonos cara á fantasía que colorea de maneira directa o que se filma, quer mediante postas en escena, quer mediante dispositivos, quer mediante fabulacións varias. Abre a sesión Cascada, de Raffaella Rosset, co baño de cor da luz descomposta (en directo) en todo o seu espectro cromático. O comezo «mayadereniano» de Hifas, do colectivo Avis Lumbre, é o sinal de partida dun xogo de creación colectiva en que o medio de comunicación entre os seus participantes parecen ser os reflexos luminosos e a intuición. A comunicación cun destinatario concreto é, así mesmo, o motor de Carta #10, de Helena Estrela, que funciona tamén como caderno de apuntamentos mínimos e como aproximación imaxinativa e lúdica ás posibilidades da combinatoria de imaxes e sons. Autodefinidos, de Lucía del Valle Ramírez, é outra obra que leva en si o ton enigmático de ser unha linguaxe en clave compartida cunha persoa afín, expresada co xogo das respostas visuais ao enigma do autodefinido. Aroma, de Pablo Arenas, formula unha ficción abstracta e mínima a través da interacción de dúas figuras e da sinestesia subxacente nas súas imaxes, evocadoras do tacto e do olfacto. Kuñataĩ, de Luis Lechosa, presenta, pola súa banda, como domar un cabalo, mais ese xesto amansador parece ser máis ben o de o transformar, primeiro por medio do cinema e logo da pintura, en representación. Bang Bang Stefi!, do colectivo Super8eres (composto por Natalia Lucía, Elena Maravillas, Meritxell Blanco, Antonia Cohen, Anna Molineros e Ramona Fernández) establece tamén un diálogo de ida e volta co cinema de ficción, neste caso cos filmes do oeste: como transformar o cotián en western, como tornar o xénero cinematográfico da masculinidade nun filme feminista? Esa idea de representación percorre tamén o último traballo de FLESH.WEBM, UNTIL WE MEET AGAIN, feito con metraxe atopada de Corea do Norte. Performar o brillo e a fantasía no medio do maior caos social converte este filme nunha crítica que volve, así mesmo, o seu ollar á nosa sociedade capitalista. A acción de colorear a realidade tórnase practicamente literal en Desayuno con Lara, de Claudia de la Iglesia. A intimidade do retrato dunha amiga e o ton confesional da súa voz vénse arroupados pola intervención física da artista a colorear a película. Un xesto de proximidade e amizade. Nesa intimidade caseira móvense El camino a casa, de Ceci Romero, e El tuerto es el rey, de Jorge Domingo. No caso de Romero, trocando o real polo extraordinario a través dos xogos de espellos, o texto e a animación stop motion. E, no caso de Domingo, o que acontece nun cuarto fragméntase en distintos cadros e retallos que fixan ou dispersan o ollar, funden tempos distintos e condensan a vida vivida nun espazo. Finalmente, en OAO, Rocío Mesa fai un retrato da súa amiga Annie Wallace que é unha sorte de ritual de sandar por medio da cor, do movemento e de distintas postas en escena. O surrealismo e a fantasía fan virar un pasado difícil cara a unha caleidoscópica nova realidade que a libera e, de paso, tamén nos sanda a nós.
Elena Duque